تجربه مذهبی نمونه کاروبرنامه ریزی جشن عبادت دانش آموزان دخترپایه سوم ابتدایی

 

 


 

 

انتخاب عنوان برنامه

جشن تكليف دانش آموزان پايه سوم دختران دبستان وحدت

2-انتخاب عوامل مؤثردر فعاليت جشن تكليف

مديرآموزشگاه،معاون آموزشگاه،مربي پرورشي،آموزگارپايه سوم،اولياء دانش آموزان،دانش آموزان پايه سوم دختران

3-ارايه پرسشنامه نيازسنجي

دراين مرحله پرسشنامه هايي به افرادزير داده شد تا نظرات وپيشنهادات خود را در اين نظرسنجي بنويسند.

مديرآموزشگاه

معاون پرورشي

معاون اجرايي

آموزگارپايه سوم

دانش آموزان

 

وضعيت نامطلوب

هزينه بردار بودن

عدم تطبيق سن واقعي تكليف بازمان اجرا

عدم رعايت پيمانهايي كه درجشن تكليف هست

جشن تكليف به صورت سوري برگزار مي شود

رسيدن سن تكليف از سوي خانواده ومدرسه به صورت امري مهم وبرجسته برگزارميشوددر حالي كه بعدازبرگذاري اين جشن درنوآموزان هيچ تغيير تحولي ايجاد نمي شود.اين جريان مستمر دربچه ها اتفاق نم افتد البته اين بي توجهي به بي اهميتي خانواده ها برميگردد.

اين جريان فرهنگ سازي ونهادينه نشده است كه رسيدن به سن تكليف يعني چه وجشن تكليف يعني چه بچه ها شايد اول اين احساس مكلف شدن را داشته باشند ولي بعد كه مي بلينند نگاه جامعه نسبت به اين جريان به گونه ي ديگر است آنهاهم همانگونه رفتار مي كند ومتأسفانه واجبات ديني را فراموش مي كنند.

 

وظعيت نامطلوب

عيب ديگري كه مي توان گرفت اين است كه بعضي از دانش آموزان فكر مي كنند بايد از آن تاريخ وروز جشن به بعد بايدآنچه را كه در روز جشن حكم كرده اند را جامع عمل بپوشند.وتمام تغييرات در كليه رفتارها حجاب وهمه واجبات يكدفعه ايجاد شود در صورتي كه اين امر بايد به مرورزمان وآهسته آهسته آموخته شود اين را يك نوع زورترس واجبار از آنچه حكم كرده اند قلم داد مي كنند.

 

نظر خود دانش آموزان:

ديگه نمي شود كارهايي را كه دلمان مي خواهد انجام دهيم آزاد نيستيم

بعضي ها فكر مي كنند كه به اردو وتفريح ميروند به مطالب مراسم گوش نمي دهند.

 

وظعيت مطلوب

كمك از خيرين جهت برگذاري جشن

برگذاري جلسات آموزش خانواده ودعوت كارشناسان اين امروصحبت پيرامون تكليف چيست ومكلف كيست وچه كارهايي را به فرزندانشان آموزش دهند.

درماه آبان :معلم جلسات توجيهي را براي اولياء شروع مي كند.

درماه آذر :آموزش مكان نمازگذار،قبله،آموزش نماز،آموزش مراحل اقامه نماز وحمد وتوحيد.

درماه دي: به صورت گروهي سوره توحيد وحمد –آموزش ركوع وقيام وسجده،قنوت وتشهدوتسبيهات اربعه

درماه بهمن :تمرين گروهي نماز دوركعتي تمرين نماز چهار ركعتي آموزش اذان واقامه .

در ماه اسفند :گروهي اجراي اذان واقامه آموزش عملي تيمم آموزش واجراي نماز جماعت احكام ضروري نمازوروزه آموزش بامحارم ونامحرم.

درماه ارديبهشت:آموزش احكام حجاب آموزش مفهوم تقليد ،راههاي شناخت مرجع تقليد،معرفي مراجع تقليدزنده ،مسابقه كلاسي ،مدرسه اي ،شهرستاني احكام

 

4-اولويت بندي نيازها

اجراي جلسات آموزش خانواده درخصوص مكلف شدن فرزندانشان

فرهنگ سازي نمودن تكليف در دانش آموزان

تهيه وتوزيع برگه هايي كه در مورداينكه تكليف چيست وبراي چيست وموارد وشرايط آن چيست بين دانش آموزان واولياء

كمك از افرادخير جهت برگزاري اين جشن واولياء داوطلب

تهيه چادروسجاده وهديه وتداركات پذيرايي روز جشن

هماهنگ نمودن باكانون فرهنگي حرم مطهر واولياء ودانش آموزان درمورد زمان ومكان اردو و جشن

انتخاب گروه سرود ونمايش ومقاله جهت برگزاري در جشن

 

5-هدف گذاري

اولويتها ي انتخاب شده بعنوان اهداف انتخاب مي شود.

آموزش خانواده

آموزش دانش آموزان

جمع آوري هزينه

هماهنگي با حرم مطهر

تهيه وسايل موردنيازووسيله اياب وذهاب

آماده نمودن گروه سرود ونمايش ومقاله


6-انتخاب عوامل مؤثردرجشن تكليف
 

عوامل اجراي انساني:

از اداره آموزش وپرورش منطقه خود براي همكاران همراه دانش آموزان ابلاغ اردوي جشن تكليف ميگيريم.

مدير:نظارت برامورمحول شده به همكاران

معاون آموزشي : مسؤليت هماهنگ كننده ي وسيله نقليه،تغذيه وتداركات

معاون اجرايي:مسؤليت هماهنگ كننده ي اردوحرم مطهر امام رضا(ع)

آموزگارمربوطه پايه سوم :طبق برنامه زمان بندي آموزش عملي نماز را به دانش آموزان بياموزد

دانش آموزان پايه سوم دختران

ارزشيابي از دانش آموزان با استفاده از آزمون ها ومسابقات

 

عوامل مادي

با انجمن اولياء ومربيان جلسهاي گذاشته واز آنها كمك مالي مي طلبيم.

كمك خواستن از خيرين

سرانه-از سرانه ي مدرسه نيز ميتوانيم كمك بگيريم سرانه اي كه براي جشن ومناسبتها منظورمي شود.

خودياري-ازاولياء دانش آموزان مي خواهيم براي چادرنماز وكيف وسجاده مبلغ سي هزارتومان به مدرسه اهدا كنند.

 

7-انتخاب روش اجرا

فردي :هردانش آموزمراحل نماز وانجام تكاليف احكام را انجام مي دهد.

گروهي:گروه دانش آموزان مراحل نماز وانجام تكاليف احكام را انجام مي دهند.

 

8-زمان ومكان برنامه جشن تكليف

جشن تكليف دانش آموزان پايه سوم دختران دبستان وحدت درروز1392/2/2ازساعت 9صبح درمكان حرم مطهرامام رضا (ع) اجراميگردد.

 

9-بودجه برنامه جشن تكليف

نيازها: نياز به آموزش نماز واحكام ،نياز به برنامه ريزي دقيق ،نياز به امكانات رفاهي اردوگاه،نياز به تغذيه مناسب وبه موقع ومتنوع،نياز به آرامش روحي ومعنوي درحرم مطهر.

روش : گروهي وفردي وتيمي

امكانات:ناهار ،صبحانه

 

10-تصويب ،ضمانت اجرايي

با توجه به جلسه شوراي معلمان برنامه ريزي تصويب شد.

 

11-ارزيابي برنامه

ارزشيابي از متن برنامه: با توجه به متن برنامه ريزي شده در شوراي معلمان موارد زيرمورد تأييد قرارگرفت.

آياعنوان مناسب انتخاب شده؟

آيا عوامل انتخابي درجشن فعاليت مؤثرداشته اند؟

آيا از نظرات دربرنامه استفاده شد؟

اولويت ها مناسب وبه جا بود؟

آياهدف ها مناسب انتخاب شده بود؟

آيا عوامل اجراي وظيفه ي خود را به خوبي انجام داده اند؟

آيا روش اجراخوب بود؟

آيازمان ومكان مناسب وخوب بود؟

آيابودجه به درستي محاسبه شده بود؟

آيا جشن تكليف بخوبي اجرا شد؟

ارزيابي از فعاليت

آيا عوامل اجراي وظيفه ي خود را به خوبي انجام داده اند؟

آيا روش اجراخوب بود؟

آيازمان ومكان مناسب وخوب بود؟

آيابودجه به درستي محاسبه شده بود؟

آيا جشن تكليف بخوبي اجرا شد؟

آيادانش آموزان از جشن خود راضي وخوشحال بودند؟

پيشنهادات تكليف چيست؟
 

وقتى پسر يا دختر به سنّ معيّنى رسيدند و بالغ شدند، به آنان «مكلّف» گفته مى شود. كسى كه به سنّ تكليف مى رسد، بايد دستورهاى دينى را انجام دهد و به واجبات عمل كند و از آنچه خداوند ممنوع ساخته (يعنى محرّمات) پرهيز كند.

خداوند، براى آنكه ما به سعادت برسيم و راه صحيح زندگى را بشناسيم، هم در وجود ما «عقل» قرار داده است و هم توسّط پيامبران «دين» فرستاده است تا با عمل به راهنماييهاى عقل و دين، انسانهايى كامل و سعادتمند شويم. اين را هم بايد بدانيم كه آنچه را خداوند بر ما «واجب» ساخته و از ما خواسته است كه عمل كنيم، كارهاى نيك و سودمند و مفيد براى ما وجامعه است و آنچه را كه «حرام» دانسته و از آن نهى فرموده است، كارهاى ناشايست و زيان آور است كه براى جسم و روح ما ضرر دارد.

از اين جهت، كسى به سعادت مى رسد كه در اجراى فرمان خدا كوشا باشد و دقيقاً دستورهاى دينى را كه دستور خداوند است، انجام دهد.

 

جشن تكليف براى چيست؟

ما براى هر عيد يا هر مناسبت خوب كه از طرف پروردگار، نعمتى به ما رسيده باشد، جشن مى گيريم تا بدين وسيله سپاسگزارى و شكر و شادى خودمان را نشان دهيم.

به تكليف رسيدن، يك عيد به حساب مى آيد، چون از نظر عقلى و جسمى به حدّى رسيده ايم كه خداوند به ما دستور مى دهد و ما خوشحاليم كه خواسته ها و دستورهاى او را اطاعت كنيم و بنده شايسته او به حساب آييم و چه افتخارى از اين بالاتر؟ ما با «جشن تكليف»، نعمتهاى خدا را گرامى مى داريم و اين روز بزرگ را كه در آن به سنّ تكليف رسيده ايم، بعنوان يك روز پرشكوه و خاطره اى به يادماندنى به ياد مى سپاريم.

بعضى از دانشمندان بزرگ اسلامى هم در گذشته، روز تكليف خود را با مراسمى كه برگزار مى كردند، جشن مى گرفتند، مثل «سيد بن طاووس» و به فرزندانِ خود سفارش مى كردند كه اين روز بزرگ را جشن بگيرند.

خاطره جشن تكليف، يك خاطره شيرين تربيتى و معنوى است. مناسب است كه نوجوانان عزيز، تاريخ دقيق تولّد خود را بدانند، تا بتوانند روز مكلّف شدن خود را طىّ مراسمى جشن بگيرند و شادى كنند.

 

شكرانه تكليف

غير از آنچه در مراسم «جشن تكليف» اجرا مى شود، خوب است خود دختر يا پسرى كه به سنّ تكليف مى رسد، به شكرانه و سپاس اين نعمت، چند كار انجام دهد:

1 ـ سجده شكر براى سلامتى و نعمت تكليف.

2 ـ كمك به نيازمندان و دادنِ صدقه.

3 ـ سلام دادن به فرشتگانى كه همراه انسانند و كارهاى خوب و بد را مى نويسند.

4 ـ پناه بردن به خدا از شرّ شيطان.

5 ـ كمك خواهى از خدا و دعا براى موفقيت در انجام وظيفه.

در «مراسم عمومى» جشن تكليف هم بايد برنامه هايى اجرا شود كه حاضران را به نعمت الهى و به اهميّت انجام وظيفه توجّه دهد و سازنده باشد.

در اين مورد، پدران و مادران و اوليا و مربّيان بيشترين سهم و وظيفه را دارند تا اين خاطره تربيتى و دينى را هر چه با شكوهتر و به ياد ماندنى تر قرار دهند و به خود تازه مكلّفين هدايايى به تناسب سنّ آنان بدهند، بخصوص آنچه به انجام تكاليف دينى و بالا بردن معلومات مذهبى و فرهنگى آنان كمك كند، براى هديه بهتر و مناسبتر است.

 

شرايط تكليف

در دين اسلام، در صورتى انسان موظّف است دستورهاى دينى و واجبات را انجام دهد و حرامها را ترك كند كه شرايط زير را داشته باشد. به اينها «شرايط تكليف» مى گويند:

اوّل : بلوغ

دوّم : عقل

سوّم : علم

چهارم : قدرت

 

امّا توضيح مختصر درباره اينها:

«بلوغ» يعنى رسيدن به حدّى از شرايط جسمى كه بتواند تكليفهاى الهى را انجام دهد. و اين نشانه هايى دارد، از جمله تمام شدن 9 سال و وارد شدن به دهسالگى كه شرط سنّى در دختران است. دختران از نظر سنّ زودتر از پسران به تكليف مى رسند و اين نوعى امتياز براى آنان و نشان آمادگى بيشترشان است.

«عقل» يعنى نيروى شناخت خوب و بد كه در انسان است. كسى كه ديوانه و سفيه باشد، تكليف هم ندارد. عقل، پايه همه تكليفهاى دينى است.

«علم» يعنى دانستن احكام خدا. كسى كه حكم خدا را نداند، تكليفى هم ندارد. البتّه انسان وظيفه دارد كه احكام را ياد بگيرد و به بهانه ندانستن، نمى تواند از انجام وظايف دينى كوتاهى كند.

«قدرت» يعنى توانايى براى انجام تكليف; چه توانايى جسمى باشد يا مالى يا فكرى. تكليف هر كس هم به اندازه قدرت اوست و اگر انجام وظيفه اى براى كسى ممكن نباشد، براى او واجب نيست. مثلا كسى كه نتواند روزه بگيرد يا قدرت جنگيدن نداشته باشد، روزه و جهاد از عهده او برداشته مى شود. خداوند از هيچكس بيش از توانايى او تكليفى نخواسته است.

دين اسلام، دينى آسان و مطابق با عقل و منطق و فطرتِ انسان است و نبايد با سختگيريهاى بيش از حدّ، مردم را از دين بيزار كرد.

 

آثار تربيتى جشن تكليف

روشن شد كه فلسفه همه شعاير الهى، از جمله جشن تكليف، نقش تربيتى آن در اصلاح و رشد جامعه انسانى است. هر يك از شعاير الهى كه قدرت بيشترى در ايجاد جاذبه معنوى و حركت انسان به سوى خوبيها داشته باشد، از اهميت افزونترى برخوردار بوده و بزرگداشت آن ضروريتر است.

بررسى آثار جشن تكليف، نشان مىدهد كه در ميان اقدامات تربيتى متناسب با لحظه بلوغ، هيچ كارى مانند آن مفيد و سازنده نيست. جشن تكليف در آغاز زندگى نوين فرزندان، مىتواند آنها را دگرگون كند و نقش مهمى در حفظ نظام ارزشى و تربيتى جامعه دارد.

اين آثارعبارتند از

الف ـ خاطرهاى سازنده
 

نخستين اثر جشن تكليف، ايجاد يك خاطره شيرين تربيتى و معنوى، در ذهن پسر و دختر است. خاطرهاى كه هيچگاه فراموش نميشود و براى هميشه راهنماى انسان است.

نونهالان مسلمان در لحظه تكليف، سه دسته اند:

اوّل: كسا نى كه نمي دانند لحظه تكاليف آنها چه موقعى است، يا خبر دارند، ولى به آن اهميت نمىدهند. آنان خاطرهاى از لحظه تكليف خود ندارند

دوّم: افرادى كه تصوير مبهمى از سختيهاى تكليف به آنها داده ميشود. مثلا به آنها مىگويند: از فرداى تكليف، نماز بر تو واجب مىگردد، روزه ماه مبارك رمضان لازم ميشود و. خاطره چنين كسانى از لحظه تكليف، آغاز محدوديتها و سختيهاست

سوّم: اشخاصى كه معناى روشنى از ارتباط انسان با خدا و نقش تكليف در سعادت هميشگى انسان به آنها داده مىشود; به آنان مىگويند: لحظه بلوغ، جشن تكليف آنهاست، در اين لحظه به فرمانپذيرى آفريدگار مفتخر مىگردند، و مائده آسمانى تكليف براى آنها نازل مىشود، لحظه تكليف زيباترين لحظه زندگى و سرفصل همه زيباييها در زندگى آنان است. خاطره آنان از لحظه تكليف، خاطره شيرين پيوند با خداى مهربانى است كه اين همه لطف و محبت را به او ارزانى داشته است.

اين خاطره شيرين و سازنده تا پايان زندگى، راهنماى انسان به نيكيها و زيباييها خواهد بود.

ب ـ بهرهگيرى از بهترين فرصت تربيتى

يكى از اصول مهم تربيتى، بهرهگيرى از فرصتهاى مناسب براى شكوفاسازى و پرورش استعدادهاست. حضرت محمّد (صلى الله عليه وآله) در اين باره فرمود:

در دوران زندگى شما فرصتهايى است كه در آن نسيم هايى از جانب پروردگار شما ـ براى شكوفايي تان ميوزد ـ مواظبت كنيد كه از آن بهره گيريد، شايد نسيمى نصيب شما شود. در اين صورت، هرگز بدبخت نخواهيد شد

روايات اسلامى به مسلمانان توصيه مىكند كه فرصت را غنيمت بشمرند و براى هر كارى از فرصت مناسب آن استفاده كنند

لحظه تكليف، آغاز بهترين فرصتهاى شكوفايى است و بزرگداشت اين لحظه در واقع، قرار گرفتن در معرض اين نسيم سازنده و پرورنده پروردگار است

جشن تكليف، فرصتى گرانبهاست كه براى بهرهبردارى صحيح و كامل از آن، نوجوان بايد حتماً يك دوره آموزشى متناسب را گذرانده باشد. در اين زمينه مسؤوليت اولياى اطفال و مربيان تربيتى آموزش و پرورش، بسيار سنگين است. آنها بايد در اين دوره مقدماتى نوجوان را با تعليم و تمرين مطالبى كه مكلف بايد بداند يا انجام دهد، آشنا كنند تا همزمان با جشن تكليف، حركت خود را به سوى وظايف انسانى آغاز نمايد.

 

ج ـ زمينه سازى اجتماعى ـ تربيتى

زمينه سازى نيز يكى ديگر از اصول اساسى تربيت است. نقش جامعه سالم در پرورش انسانهاى صالح و جامعه فاسد در پرورش انسانهاى فاسد، قابل انكار نيست

اسلام به سالمسازى محيط زندگى و ايجاد زمينه مناسب براى تربيت انسانهاى شايسته اهميت ميدهد. كسى را كه آشكارا مرتكب كارهاى ناشايسته شده، مستحق مجازات ميداند و در مواردى تا سرحدّ مرگ، مقررات وضع كرده است، تا از گسترش فساد جلوگيرى كند و محيط زندگى را سالم سازد. اسلام توصيه اكيد دارد كه مسلمانان در صحنه عبادتهاى جمعى، مانند نماز جمعه و جماعت و كنگره بزرگ حج و همه مراسمى كه براى بزرگداشت ياد و نام خدا و ارتباط با خدا برگزار ميشود، حضور جدّى داشته باشند.

حضور در صحنه شعاير الهى، جاذبه اجتماعى ايجاد ميكند. اين جاذبه در پرورش افراد جامعه، نقش اساسى دارد.

جشن تكليف، صحنه خاص تربيتى نوجوان، در حساسترين مقطع زندگى اوست. بزرگداشت جشن تكليف در واقع، بزرگداشت ارتباط با خداوند متعال است. اهميت دادن به اين جشن، ارتباط با خدا را براى همه بويژه نونهالان، جاذبهدار ميكند. هر چه اين جشن، با شكوهتر برگزار شود، رونق اين ارتباط بيشتر مىگردد و زمينه جذب نونهالان را به اسلام عزيز بيشتر ميكند.

 

د ـ رشد هنر متعهد

هنر متعهد، يكى ديگر از پايه هاى اساسى تعليم و تربيت و شكوفايى استعدادهاى انسانى است. از آنجا كه ريشه هاى اصلى هنر و انگيزه هنرمند براى پديد آوردن آثار زيبا، نيازها و خواستهاى جامعه است، يكى از بهترين ابزارهاى رشد هنر متعهد، زمينه سازى تبليغاتى براى نيازهاى واقعى انسانهاست

همچنانكه تبليغات در مورد نيازهاى كاذب، موجب رشد هنر غيرمتعهد ميشود. جشن تكليف، زمينه سازى تبليغاتى مناسبى است، براى توجه دادن همگان، بويژه هنرمندان به اصليترين نياز انسان، يعنى ارتباط با خدا.

هر چه اين جشن در افكار عموم مردم اهميت بيشترى داشته باشد، هنرمندان انگيزه بيشترى پيدا ميكنند تا هنر خود را در ابعاد نثر، نظم، نقاشى، فيلمسازى و. شكوفا سازند و هنر متعهد را در خدمت تعليم و تربيت انسانها قرار دهند.

 

ه- آفت زدايي:

چگونگيآغاز هر كارى، نقش مهمّى در انجام و سرنوشت آن دارد. آغاز خوب، زمينه پايان شايسته است، عكس آن نيزدرست است

خشت اول گر نهد معمار، كج تا ثريّا ميرود ديوار كج

تا ثريّا ميرود ديوار كج تا ثريّا ميرود ديوار كج

اين سخن بدان معنا نيست كه اگر كسى در آغاز تكليف، راه نادرستى را انتخاب كرد، مجبور است مانند ديوار كج تا آخر ادامه دهد. ديوار كج اراده ندارد تا بتواند خود را راست كند، ولى انسان اراده دارد و هر وقت اراده كند، مىتواند كژي هاى خود را اصلاح نمايد. ولى بازگشت او بطور طبيعى دشوار است و هر چه جلوتر رفته باشد، دشوارتر. از اين رو، كسانى كه از ابتداى زندگى مبتلا به انحراف اخلاقى بوده اند، كمتر موفق به توبه و بازگشت شده اند

اسلام توصيه ميكند مسلمان بايد تلاش كند تا هر كارى را از ابتدا به صورت صحيح و شايسته انجام دهد. تأكيد اسلام بر اينكه شروع هر كارى با نام خدا و ياد خدا باشد، از همين روست

ازحضرت روايت شده است:

كسى كه آغاز روز خود را با نيكى شروع كند و پايان آن را نيز با نيكى خاتمه دهد، خداوند به فرشتگان خود گويد: گناهانى كه در ميان روز انجام داده را ثبت نكنند

مقصود رسول خدا (صلى الله عليه وآله) اين نيست كه آنان كه ابتدا و انتهاى روز را با كار خير قرين ميسازند، ميان روز ميتوانند گناه كنند، بلكه مقصود يك دستورالعمل ارزنده اخلاقى براى خودسازى است

اين حديث شيوه آفتزدايى روزهاى زندگى را به انسان ياد مىدهد، چرا كه تلاش براى قرين ساختن آغاز و انجام روز با نيكى، سبب ميشود تمام روزها خالى از آفات و همراه با خيرات باشد. نتيجه اين مجاهدت و مراقبت آن است كه اگر لغزشى از انسان سر بزند ـ همانطور كه در حديث ملاحظه شد ـ مورد عنايت خداوند قرار ميگيرد و فرشتگان الهى لغزش او را در پرونده عملش يادداشت نميكنند

لحظه تكليف آغاز زندگى جديد انسان است، آغازى كه انسان شايسته خطاب آفريدگار جهان ميگردد. جشن تكليف و مراسم ويژه آن در آغاز اين روز، نقشى سرنوشت ساز در پايان مطلوب آن دارد

كسى كه لحظه نخستين تكليف خود را با ياد خدا و بزرگداشت شعاير الهى آغاز مىكند، با اين انتخاب، سرنوشت سعادت جاويد را براى خود رقم ميزند، و به سوى آيندهاى روشن و موفقيت آميز حركت مىكند

پدران، مادران و مسؤلان امور تربيتى بايد به آن اهميت دهند و نونهالان خود و آيندهسازان جامعه اسلامى را از ثمرات اين عيد بزرگ معنوى محروم نسازند.

 

برنامه هاى جشن تكليف
 

الف ـ مراسم خصوصى

اين مراسم كه بطور خصوصى توسط مكلف اجرا ميشود، با الهام از روشى كه مرحوم سيد بن طاووس براساس رهنمودهاى كلى اسلام در جشن تكليف فرزند خود انتخاب كرده، از اين قرار است.

 

ـ سجده شكر

امام صادق (عليه السلام) در اين باره فرموده است: وقتى كه انسان نعمتى از نعمتهاى الهى را يادآور شد، براى اظهار سپاسگزارى از خداوند، لازم است صورت خود را بر خاك نهد و خداوند را بر نعمتش ستايش كند

پيامبر گرامى اسلام (صلى الله عليه وآله) در سفرى، سوار بر شتر ميرفت كه ناگاه پياده شد و پس از پنج بار صورت بر خاك نهادن و در برابر خدا سجده كردن، دوباره بر شتر سوار شد. همراهان درباره علت اين كار از او سؤال كردند

فرمود: جبرئيل مژدههايى از جانب خداوند برايم آورد و من براى هر مژده، سجده شكرى به جاى آوردم

هشام بن حكم ميگويد: همراه امام كاظم (عليه السلام) در اطراف شهر مدينه ميگشتيم.ناگاه امام از مركب خود پايين آمد و به سجده افتاد; سجدهاى بسيار طولانى. پس از مدتى سربرداشت و سوار شد. پرسيدم: فدايت شوم، علت اين سجده طولانى چه بود؟ فرمود:نعمتى را كه خداوند به من ارزانى داشت، به ياد آوردم، خواستم از پروردگارم تشكر كنم

سجده شكر به هنگام يادآورى نعمت، يك سنت قطعى اسلام است. نعمت تكليف هم از بزرگترين نعمتهاى فريدگار جهان به انسان است. شايسته است كه اولين برنامه خصوصى جشن تكليف، سجده شكر باشد.

 

ـ كمك به نيازمندان

شكر زبانى در صورتى مفيد است كه شكرگزار، قدر دانى خود را در عمل ثابت كند

امام على (عليه السلام) در اين باره فرمود

شكر مؤمن در عملِ او ظاهر ميشود و شكر منافق از زبان تجاوز نميكند

يكى از بهترين كارهايى كه نشانه شكرگزارى انسان از نعمتهاى الهى، بخصوص در عيدهاست، كمك به نيازمندان و شاد كردن دل مستمندان است

سيد بن طاووس در اين باره مينويسد : سزاوار چنين است كه روز تشرف به شرف تكليف را از بزرگترين عيدها قرار دهد، زيرا آن، اصل و اساس تمام عيدهاست، هم در دنيا و هم در آخرت، و ساير عيدها فرع آن هستند. پس بايد تاريخ اين روز را حفظ كرده و وقت و ساعت تشرف به تكليف را ضبط كند كه هر سال در چنين روزى به شكر واهب اعظم، و ثناى مالك ارحم الراحمين، و مدح بارگاه فراگير او قيام كرده و به وظيفه عبوديت و بندگى بپردازد، و به اهل حاجت و بينوايان صدقه دهد، چنان كه شايسته ايام سرور و بشارتها و عيدهاست.

 

ـ سلام بر فرشتگان

دو فرشته هميشه همراه انسان اند و مأموريت دارند كه همه اعمال انسان را ثبت كنند، و نيز در شرايط خاصى او را از خطرها و آفات، نجات دهند

امام صادق (عليه السلام) در اين باره فرمود: خداوند اين فرشتگان را با انسان همراه ساخته تا وى بيشتر مواظب اطاعت فرمانهاى الهى باشد و مرتكب گناه نگردد. چه بسا، انسان مؤمن وقتى كه تصميم به انجام گناه مىگيرد، با خود ميگويد: پروردگارم مرا ميبيند، فرشتگانِ محافظم كه شاهد اين صحنه اند، در قيامت عليه من شهادت خواهند داد، در نتيجه از تصميم خود برميگردد

علاوه بر اين، خداوند از روى لطف و مهربانى، به اين فرشتگان مأموريت داده تا انسان را از خطر شيطانها، جانوران زمين و بسيارى از آفتها كه آدمى از آن بيخبر است ـ تا وقتى كه خدا بخواهد ـ حفاظت كنند

از لحظه تكليف، مأموريت اين فرشتگان براى ثبت اعمال نيك و بدانسان آغاز ميشود. بنابراين، مكلف اگر اهل مراقبت باشد، در اين لحظه بايد نسبت به اين پاسداران بزرگوار كه قرآن آنها را «كراماً كاتبين» ميخواند، احترام كند و به پيروى از عارف گرانقدر، سيد بن طاووس ضمن سلام به اين همراهان عزيز، از آنها تقاضاى همكارى و دعا كند

راهنمايى و دعاى اين فرشته ها در حلّ مشكلات و رشد و كمالات انسان بسيار مؤثر است، چنانكه نفرين آنها در صورتيكه انسان با انجام كارهاى ناشايسته موجب آزار و اذيت آنها شود، انحطاط او را افزايش خواهد داد.

 

ـ استعاذه از شيطان

پس از آنكه شيطان از درگاه خدا رانده شد، سوگند ياد كرد كه تا ميتواند همه بندگان خدا را گمراه كند.

يكى از مهمترين عواملى كه انسان را از سلطه شيطان نگه ميدارد، دعا و نيايش و خود را در پناه خدا قرار دادن است.

استعاذه و پناه بردن به خدا، در واقع سنگر مبارزه با شيطان است و انسان زيرك و مراقب، بايد لحظه هاى كه شيطان كار خود را آغاز مىكند، در اين سنگر پناه گرفته باشد.

 

ـ استمداد از آفريدگار جهان

مكلّف پس از به جا آوردن سجده شكر و سلام بر فرشتگان و پناه بردن به خدا از شرّ شيطان، آماده حركت به سوى كمال انسانيت است.

مهمترين نكته هاى كه بايد مورد توجه مكلف باشد، اين است كه تلاشهاى او بدون توفيق خداوند متعال به ثمر نخواهد رسيد. توجه به اين نكته، علاوه بر اينكه انسان را از گرفتار شدن به خودپسندى مصون ميدارد، او را از امدادهاى غيبى الهى .نيزبرخوردار ميسازد

در حديث قدسى خداوند متعال ميفرمايد: كسانى كه اعمال نيك انجام ميدهند، نبايد براى رسيدن به مقصد، بر اعمال خود تكيه كنند. آنها اگر تمام عمر با همه توان در راه اطاعت من بكوشند، در مقابل آنچه از كرامت و نعمت من در بهشت ميخواهند، كوتاهى كرده اند! و به حقيقت عبادت من نرسيده اند! با اين حال، به .فضل و رحمت من اطمينان داشته باشند

در حديث ديگرى آمده است كه روزى پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) به اصحاب خود فرمود: بدانيد كه هيچ كس تنها با كار خود نجات نخواهد يافت

اصحاب كه از اين سخن، به شگفت آمده بودند، براى اينكه بدانند اين سخن چه اندازه فراگير است، پرسيدند: حتى خودِ شما هم؟

فرمود: حتى خودِ من! مگر اينكه رحمت و فضل خداوند مرا فراگيرد

بنابراين، نيايش و استمداد از خداوند يكى از مهمترين شرايط موفقيتِ مكلف است و بايد در برنامه هاى جشن تكليف گنجانده شود.

 

ب ـ مراسم عمومى

برنامه هاى عمومى جشن تكليف با توجه به شرايط خانوادگى مكلف، زمان و مكان و ذوق و سليقه برگزار كنندگان ميتواند متنوع باشد، ولى در هر حال رعايت نكته هاى زير ضرورى است.

 

ـ اهميت دادن به جشن تكليف

كمتر كسى است كه در آغاز تكليف، مانند سيد بن طاووس اهميت عيد تكليف را درك كند و بداند كه لحظه تكليف، بهترين لحظه ها و بزرگترين عيدهاى زندگى اوست. از نظر مردم مهمترين جشنهاى زندگى انسان، جشن ازدواج است. بزرگترين آرزوى مادر، روزى است كه دخترش به خانه بخت ميرود و بزرگترين آرزوى پدر، برگزار كردن جشن دامادى پسر است

اين، بدان جهت است كه انسان با حقايق جهان آشنا نيست، اگر حقايق را آنگونه كه هست ببيند، ميداند كه جشن ازدواج با همه اهميت آن، قابل مقايسه با جشن تكليف و نقش آن در زندگى انسان نيست وظيفه همه افراد و ارگانهايى كه مسؤوليت هدايت و ارشاد و تربيت نسل نو را در نظام اسلامى به عهده دارند، بخصوص صدا و سيما در تبيين اين حقيقت و بهره بردارى مناسب از اين فرصت، بسيار سنگين است

به اميد روزى كه مردم به جشن تكليف فرزند خود، بيش از جشن ازدواج او اهميت بدهند

 

ـ رشد آگاهيهاى اسلامى

گفتيم يكى از نكته هاى برجسته در برنامه عيدهايى كه اسلام براى بزرگداشت آنها برنامه ريزى كرده، توجه به رشد آگاهيهاى جامعه است. برنامه هاى مراسم عمومى جشن تكليف هم بايد در راستاى تأمين اين هدف باشد، بخصوص مراسمى كه توسط مدارس و مؤسسه هاى فرهنگى در اين زمينه برگزار ميگردد، مىتواند نقش بيشترى در بالا بردن سطح آگاهيهاى مكلف، ايفا كند.

:بهترين برنامه هاى پيشنهادى در اين باره عبارتند از

ارائه مقاله توسط دانش آموزان در باره جشن تكليف و اهداى جايزه به بهترين مقاله ها

برگزارى مسابقه هايى كه سؤالات آن درباره دانستنيهاى تكليف باشد

استفاده از سخنرانى دانشمندانى كه با روانشناسى كودك آشنايند و ميتوانند ابعاد مختلف تكليف را مطابق درك آنها تشريح كنند.

 

رعايت ويژگيهاى مكلف

براى اينكه برنامه هاى جشن تكليف جاذبه بيشترى داشته باشد و آثار تربيتى آن عميقتر و افزونتر شود، بايد فضاى روحى و فكرى نونهالانى كه پا سن تكليف ميگذارند، در تنظيم برنامه ها مراعات شود.

 

هديه هاى جشن تكليف

رسم است كه در جشن هايى كه به منا سبتهايى مانند ازدواج، تولد وتكليف، .هديه هايى از سوى شركت كنندگان اهدا مي گردد

يكى از مهمترين نكته هايى كه در اينگونه جشن ها كه هديه در آن مرسوم است ـ بايد مورد توجه باشد، آشنايى با ديدگاه اسلام درباره هديه وآداب آن است.

مراسم جشن تكليف درروستاچرم (فريمان)دبستان شهيدبيات

بزرگترين حقيقت جهان هستى، حقيقت وجود آفريدگار جهان است. كودك در لحظه تكليف بايد با اين حقيقت بخوبى آشنا باشد.

دانستنيهاى تكليف از مهمترين مسائل تربيتى كودك در زمينه آماده سازى او براى جشن تكليف است.

مهمترين ويژگى و فلسفه تكليف، پاسخگويى به نيازهاى انسان است.

 

امام رضا(ع)مي فرمايند:
بزرگترين عبادت انديشيدن دروظيفه است.



+ 5
مخالفم - 0

این نوشته را به اشتراک بگذارید

ارسال نظر



کد امنیتی کد جدید


 

 

© تمامی حقوق این سایت برای شفاگاه محفوظ است.

بانک تجربه مفید - آدرس درمانگاه و مطب - گیاهان دارویی 

طراحی وب سایت